میگن بنویس

ولی ...

زبان خامه ندارد سر بیان فـراق            وگرنه شرح دهم با تو داستان فـراق

همیشه وقتی توی ایوان خونه میرسیدم، تند تند کفشهام رو درمیاوردم تا نگاهش خسته نشه. میرفتم تو و خیلی ساده می گفتم: سلام آقای صابر!

مهربون جواب میداد و احوال مامان و خانواده ام رو میپرسید و همیشه آخرش میگفت: فرشته چطوره؟ منم با خنده میگفتم خوبه

دیگه بیشتر نمی موندم. سریع میرفتم پیش بچه ها. بچه های خاله ام. احساس شرم و کوچیکی می کردم. تاب ایستادنِ بیشتر نبود

و آقای صابر برای من یک دنیا بود...
روز 13 بهمن سرد و غمگین 86
چه تلخ ...
چه سخت ...
انگار وجود و حضورش یک رویا و افسانه بود و هنوز  هم هست. پررنگ و حاضر
دلتنگم به اندازه جای خالیش... به اندازه وسعت نگاهش... به اندازه بزرگی روحش و بی کرانه ی معصومیتش

 دلتنگم...

 دلتنگم برای روزهایی که هیجان آمدن شما را به خونه مون داشتیم

دلتنگم برای روزهایی که دعای شما قلب نگرانمون رو آروم می کرد

 دلتنگ صبح روزهای عید... دلتنگ عیدی... دلتنگ لبخند... دلتنگ امید...

نزدیک عید 12 سال پیش دفترخاطراتی رو براشون بردم و خواستم برام چیزی بنویسه. از شیطنت های من میخندید و اینبار هم خندید و نوشت:

در چهار سال پیش وقتی در این روز رفتید فهمیدم غم خیزی زندگی چیه و سعی کردم آرام باشم لحظه ها شاهدند که بارها با دخترت "خاطره" همراه این آهنگ زمزمه کردیم و اشک ریختیم. از سر ترس از نبود شما

خداحافظ ای همنشین همیشه
خداحافظ ای داغ بر دل نشسته
تو تنها نمی مانی ای مانده بی من
تو را می سپارم به دلهای خسته

به شب می سپارم تو را تا نسوزد
به دل می سپارم تو را تا نمیرد
اگر چشمه واژه از غم نخشکد
اگر روزگار این صدا را نگیرد

خداحافظ ای برگ و بار دل من
خداحافظ ای سایه سار همیشه
اگر سبز رفتی اگر زرد ماندم
خداحافظ ای نوبهار همیشه

یه شعر همون روزها از دلم جوشید و نوشتم.

 مظهر عشق خدا در دل من او بود و رفت

مهر من، محبوب من، منظور من، او بود و رفت

ساقــی عشق، باقــی جان، کــوه عرفان

 عاشق و معشوق حق او بود و رفت

خوش نوا و با صفا، با حیا و با سخا

در میان آشنایان، آشنا او بود و رفت

قلب شیدا، دیده بینا، مهربان طبع مصفا

عاشق و مجنون حق، عارف و معروف رب او بود و رفت

مصطفی مدح می گفت و علی را وصف کرد

صابر کرمانی شیرین سخن او بود و رفت

کیف پولم پر از خالیست!

جیب‌هام پره خالیه!

این جمله رو زیاد شنیدیم. خب این یک آرایه ادبی هست تحت عنوان "پارادوکس یا تناقض" به این صورت که هرگاه دو مفهوم متضاد رابه هم نسبت دهیم و در یک چیز جمع کنیم آرایه متناقض‌نما شکل می‌گیرد و معمولاً معنایی عمیق و پر مغز در پس آن نهفته ‌است.

برای آشنایی بیشتر به نمونه های زیر توجّه نمایید :

- بر بساطی که بساطی نیست: با وجود فراهم بودن شرایط مناسب  اما وضع کشور و مردم نامساعد است . . بی بساطی وجود بساط  را نقض می کند.

  پارادوکس واژه ای انگلیسی است به معنی عقیده ای که با عقیده ی عموم مخالف باشد. مثل: « هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای » که  « غایب » نقض کننده ی «حاضر » است .

 حافظ می فرماید: دولت فقر خدایا به من ارزانی دار                  کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است

چون غمت را نتوان یافت مگر در دل شاد           ما به امّید غمت خاطر شادی طلبیم (یافتن غم در دل شاد )

نمونه های خیلی زیادی میشه پیدا کرد. یعنی زمانی که بدونیم این آرایه چی هست در شعری که میخونیم یا در کلام دیگران و متون به راحتی به چشم میاد. من این آرایه رو خیلی دوست دارم  چون بازی قشنگی با ذهن میکنه. چند نمونه ادبی دیگر :

- از خلاف آمد عادت بطلب کام ، که من                   کسب جمعیت از آن  زلف پریشان کردم

- به پاس یک دل ابری ، دو چشم بارانی                    پر است خلوتم از یک حضور نورانی

- کنار نام تو لنگر گرفت کشتی عشق                       بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی

- کسی که وسعت او در جهان نمی گنجید                به خانه ی دل من آمده است مهمانی

-  در نا امیدی بسی امید است                              پایان شب سیه سپید است

- از تهی سرشار  / جویبار لحظه ها جاری است

- اگرت سلطنت فقر ببخشند ای دل                        کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی

اینم از خودم: هرگاه از کنارم عبور می‌کنی با صدایی خاموش می‌خوانمت تا نگاهم کنی، اما تو برای فریاد سکوتم گوش شنوا نداری، نغمه‌های بی‌صدای مرا را نمی‌شنوی. عبور می‌کنی در حالی که من در پیدایی تو گـم شده ام و یک طوفان آرامم.

به جهان خرم از آنم که جهان خرم ازوست          عاشقم بـر همه عـالم که همه عــالم ازوست

پادشاهی و گدایی بر مـــــا یکسان است           چون بر این در، همه را پشتِ عبادت خم ازوست

امروز اول بهمن هست. هوا هم خیلی سرد شده. برف میاد. ما خودمون رو می پوشونیم به وسیله لباس. خداوند بزرگ برای همه مخلوقاتش راهی برای گرم کردن خودشون گذاشته. برای ما عقل که لباس تهیه کنیم، برای حیوانات غریزه و برای گیاهان خواب. ما توی شهر زندگی می کنیم و فقط دو نوع حیوان از این همه آفریدگان خداوند با ما در شهر همزیستی دارن. پرندگان و گربه ها

آیا واقعا قادر نیستیم مراقب این دو نوع باشیم؟ آیا ریختن برنج اضافی خونه روی پشت بوم سخته؟ برای پرندها پیدا کردن غذا این روزها خیلی سخت شده

آیا این که اضافه غذا رو کنار سطل زباله بذاریم تا چندتا بچه گربه گرسنه سیر بشن خیلی کار طاقت فرساییه؟. صورتهاشون رو توی سرما دیدید؟ باد شدید و سرد که بهشون میخوره مچاله میشن یه گوشه. زندگی برای اونا هم خیلی سخت شده

کمی با مخلوقات خدا مهربون تر باشیم. رحم داشته باشیم. با همه آفریده های خدا مهربون باشیم. وقتی به جای پای خودتون و دیگران روی زمین نگاه می کنید اگر کمی دقت کنید جای پنجول‌های کوچیکی هم در کنار خیابون می‌بینید. دلتون نمی‌سوزه؟

وقتی دلتون برای پرنده ها و گربه ها سوخت دیگه از کنار اون بچه ای که توی سرما دستفروشی میکنه بی تفاوت رد نمیشید. دیگه  از کنار پیرزن یا پیرمردی که توی سن بالا به هر دلیلی از شما طلب کمک میکنن بی تفاوت رد نمیشید. دیگه از کنار هیچ چیز و هیچکس بی تفاوت عبور نخواهید کرد.

فقط سعی کنیم هر روز از چیزی که هستیم کمی بیشتر مهربون باشیم. فقط همین

وقتی عسل به دنیا اومد 24 اسفند ماه1374 بود. توی یه جعبه کارتونی پشت یه پرده در یک جای دنج. خوب یادمه ساعت کمی از 10شب گذشته بود و سریال "این خانه دور است" رو می داد که در مورد سرای سالمندان بود. من همش وسط سریال بلند می شدم و یه سری می زدم ببینم بچه ها به دنیا اومدن یا نه. خواهرم هم چند شب قبل خواب دیده بود که یه گربه کوچولوی طلایی هست که وقتی راه میره با جای پاش مهر میکنه عسل عسل. اما مامان عسلاصلا طلایی رنگ نبود و تا جایی که ما میدونستیم جفتش هم طلایی نبود اما وقتی به دنیا اومدن با کمال تعجب دیدیم که از سه تا بچه یکیش طلایی طلایی و به رنگ عسل بود و مشخصه اسمش چی میشد: عسل

عسل خیلی گربه مهربونی بود. گاهی شوت می زد اما خیلی ملوس و تو دل برو بود. چشمهای درشت و صورت خوشگل و البته اهلی بودنش باعث میشد هیکل درشتش به چشم ما نیاد ولی وقتی دیگران می دیدنش ،ازش می ترسیدن و میگفتن این گربه است یا پلنگ!

عسل طبیعی بزرگ شد و خیلی هم گربه سالمی بود و« تام کت» گربه های  محله شد. (آخه هر محله ای برای خودش یه تام کت داره یعنی گربه بزن بهادر محل که خودش رو سرکرده همه گربه ها میدونه و گربه های دیگه هم ازش حساب میبرن)

عسل شش ساله شده بود و توی این مدت شش سال اتفاق خاصی براش نیوفتاد. فقط یکبار عسل که اومد خونه نگاش که کردیم انگار یه فرقی کرده بود به نظر مضحک میومد  نزدیک تر که شد، دیدیم یه از خدا بیخبر با تفنگ ساچمه‌ای بهش تیر زده که درست توی استخون دماغش نشسته بود. احتمالا چشم گربه رو هدف داشته و خدا رو شکر تیر به چشم عسل نخورده بود. خب نمیشد کاری کرد چون تیر خیلی سفت توی استخون بود. یکی دو روز بعد تیر رو همراه با کمی چرک بیرون  آوردیم و زخمش رو ضد عفونی کردیم. عسل قوی بود و خوب مقاومت می‌کرد.

نزدیک اسفند بود و زمان جفت گیری حیوونها. عسل دیگه پا توی سن(هشت سال) گذاشته بود و قدرت قدیم رو برعکس ظاهر درشتش نداشت و بعد از یک هفته زخمی و نزار اومد خونه. دهن و لثه اش زخم بود. عسل اون سال نتونسته بود به گربه های نر دیگه پیروز بشه و شکست خورده بود. براش جایی آماده کردیم تا استراحت کنه. غذا نمی‌خورد. با سرنگ بهش شیر می‌دادیم. پنیسیلین روی زخمهاش می ریختیم و اما بهتر نشد و زخم خیلی کاری بود. چند روزی تحمل کرد و در ساعت 8:10 صبح روز2 اسفند از پیش ما رفت تا به پل رنگین کمان در بهشت بره و منتظر ما بمونه. شاد و مغرور و قوی...( میگن نزدیک در بهشت  پلی است  که به دلیل ساخته شدن از رنگهای گوناگون اسمش رو گذاشته اند«پل رنگین کمان». در یکطرف از این پل سرزمینی است از  چمن زارها و تپه ها و دره های پوشیده شده از سبزه های خرم و شاداب. حیوانات خانگی بعد از مرگشان مدتی رو در این محل  بسر  میبرند همگی باهم تمام روز مشغول بازی و خوش گذرانی هستند.  ولی تو عمق نگاهشون انگار همیشه منتظرند.... منتظرند تا انسانی که در طول زندگیشون با هم مانوس بوده اند از راه برسه و باهم دست در دست از روی پل رنگین کمان گذشته و وارد بهشت بشوند.

هر روز یکی از آنها همینطور که بادیگر حیوانات مشغول جست و خیزه یکباره دست از بازی میکشه و خیره میشه به دور دستها .. چون میبینه که صاحبش داره از آنطرف  میاد.. بعد چشماش برقی میزنه و شتابان میدوه به طرف صاحبش.. صاحبش یکبار دیگه اونو مثل زمانی که زنده بود در آغوش میگیره و سر کوچکش را نوازش میکنه و بعد دوتایی باهم از روی پل رنگین کمان عبور میکنن و  میرن به طرف بهشت..... )

یادم میاد خیلی گریه کردم و جرات نکردم جسد عسل رو نگاه کنم. پدرم بردش و دفنش کرد و من فقط گریه کردم. تا مدتها برای دوستانم از خاطرات عسل می‌گفتم و اشک می‌ریختم.

خاطرات قشنگ و زیادی از عسل دارم و هنوز هم با گذشت اینهمه سال وقتی عمیق بهش فکر می‌کنم بغض گلوم رو میگیره و با دیدن یه گربه طلایی حالم عوض میشه. عسل عاشق تخم مرغ و زیتون بود. اگر غذا را با بی‌حوصلگی جلوش میذاشتی و یا سرش رو ناز نمی‌کردی حتی اگر خیلی گرسنه بود محال بود لب به غذا بزنه. با خواهر برادرهای ناتنیش خیلی خوب میساخت و حتی ازشون مراقبت هم می‌کرد. خیلی خوش ژست و خوش بغل بود و توی بغل آدم بی‌تابی نمی‌کرد

 شکارش افتضاح بود و یادم نمیاد پرنده زیاد شکار کرده باشه و یکی هم که شکار کرده بود که نصفه جون آوردش خونه (من بی‌رحم نیستم و دلم برای پرنده‌ها هم میسوزه ولی این قانون و گردش طبیعت هست) و برادرش ازش گرفت و خوردش و عسل با سیبل‌های آویزون فقط نگاه کرد.

یک بار هم جوجه کوچیکی رو زنده آورد و پسربچه همسایه مون که چند تا خونه با ما فاصله داشت بدو بدو اومد در خونمون و با بغض گفت خاله عسل جوجه منو گرفته.  مامانم رفت تو حیاط و دید جوجه سالمه و عسل داره باهاش بازی میکنه. ازش گرفت و به بچه داد.

همه محله عسل رو میشناختن و میدونستن که گربه ماست ولی اگر صداش میزدن اون جواب نمی داد ولی با صدای مامانم هر جا که بود سر و کله اش پیدا میشد. خواهر بزرگم خیلی به عسل دلبسته بود و عسل هم اون رو خیلی دوست داشت. یادمه یه روز خواهرم داشت برای مساله ای گریه می‌کرد که عسل اومد تو و بدو بدو نزدیک خواهرم شد و پنجه‌هاش رو روی شونه خواهرم گذاشت و نگاهش کرد و اشک های روی گونه خواهرم رو آروم لیس زد تا اون به خنده افتاد.

بعد از عسل دیگه گربه طلایی نداشتیم یعنی مدتی هیچ گربه ای نداشتیم تا این‌که یه روز یه مامان گربه و دو تا بچه‌اش لب دیوار ما میو میو کردن که قصه‌ زندگی اونا رو هم به زودی خواهم نوشت.

آرایه معروفی نیست و خیلی هم کاربرد نداره اما چون یه ماجرای بامزه پیش اومد و بهرحال در ادبیات ما پیدا میشه این‌جا میارمش. روز پنجشنبه بعدازظهر حال و هوای دیگه‌ای داشتم و به شدت غرق احساس‌های خودم بودم. مامانم صدام کرد که دختر همسایه اومده و کارت داره.  سوال درسی داشت و گفت معلممون این شعر رو نوشت و گفت که آرایه عکس داره (قیامت قامت و قامت قیامت/ قیامت می کند این قد و قامت) و توضیح بیشتری هم نداد و حالا گفته شما هم مثال دیگه‌ای بیارید. حالا میشه شما برام توضیح بدی و مثال دیگه ای هم برام پیدا کنی؟

کمی براش توضیح دادم که: هر گاه در یک بیت یا عبارت بین دو مورد (مثلا «الف» و «ب»)رابطه‌ای برقرار کنیم و مثلاً بگوییم«الف»، «ب» است و آن را در بخش دیگری از همان بیت یا عبارت بیاوریم اما جای آن دو را با هم عوض کنیم آرایه عکس شکل می‌گیرد.

گفت: خب فهمیدم اما یه مثال دیگه؟ با خودم گفتم خدایا مثال دیگه از کجا پیدا کنم. چون توی کتاب درسی هم چنین درسی نیست. یک نکته کنکوری هست و معلمش گفته بود. این وقت شب کدوم دیوان شعر رو بگردم؟

گفتم بشین همین‌جا ببینم چی میشه. یه کاغذ کج و کوله که لیست چند تا کتاب کنکور روش بود و به درد نمی‌خورد با یه خودکار بنفش برداشتم و کمی چشمم رو بستم و رفتم توی همون حال و هوایی که قبل از اومدن دختر همسایه داشتم و نوشتم:

چشمِ خمار و خمار چشمش می‌کند مستِ مُدامم

هرچــه مِی در می‌کشم، می‌شوم تشنه دمــادم

غیر او یاری و یــــارِ دیگری غیر از حبیبم

برگزینم در جهانِ فـانی و بـاقی، حرامم

برگه بهش دادم و گفتم اینو بخون. خوند. گفتم خب اینم یه مثال دیگه. متوجه شدی؟ وقتی بین چشم و خماری رابطه ای برقرار کردیم و بعد جای خمار و چشم رو عوض کردیم میشه آرایه "عکس".

گفت: آره آره فهمیده بودم فقط یه مثال دیگه میخواستم. گفتم خب پس حل شد. و خوشحال رفت.

یادم میاد هر وقت توی مشاعره هم گیر می‌کردم سریع یه بیت شعر از خودم می‌ساختم و می‌گفتم. البته همیشه هم در آخر برنده مشاعره خودم بودم!

دیروز یه عالمه کار داشتیم و کلی سرمون شلوغ بود. بین همه کارها یکدفعه یکی از همکارها پرسید: خانم صفرزاده بزرگترین آرزوت چیه؟ بقیه هم دست از کار کشیدن و موضوعی برای حرف پیش اومد. گفتم خب من آرزوهای خیلی زیادی دارم. گفت میدونم حالا نمیخواد خیلی آرزوی جهانی و انسانی باشه. کمی خودخواهانه و مخصوص به خودت. مثلا نگو نمیدونم همی چی توام با آرامش باشه و آدمها خوشبخت باشن و حیوونها و محیط زیست حفظ بشه و... (چه خوب هم من رو میشناخت!)

خب یه ذره فکر کردم. بعد دوباره پرسیدم: حالا چرا اول از من پرسیدی؟ گفت آخه میدونم تو جواب میدی. خندیدم و گفتم خب خب بزرگترین آرزوی من چیه؟ کمی فکر کردم و بعد جواب دادم: اینه که میتونستم به همه جاهای شیک و مدرن، جاهای زیبا و رویایی و طبیعت‌های بکر و هرجای دیدنی هست سفر کنم و حسابی خوش بگذرونم. حالا با خانواده و یا یک همراه خوب بیشتر هم مزه میده.

بعد پرسیدم خب آرزوهای شما چی؟ آرزوهاشون رو نتونستن بگن گفتن گفتنی نیست. و من از خدا خواستم هرچی که هست بهشون بده ولی آرزو کردن که کاری نداره!

حالا واقعا بزرگترین آرزوی آدم چی میتونه باشه؟ اونم نه آرمان گرایانه، بلکه خودخواهانه اش. چرا نمیتونیم راحت آرزوهامون رو بگیم؟ سخت نیست. هست؟ من که هر سوالی رو راحت و بی‌دغدغه جواب میدم.

تا به حال به آرزوهاتون فکر کردید؟ آرزو چیه؟ خواستن چیزی دست نیافتنی؟ جاده های آرزوی هرکسی میتونه بلند یا کوتاه باشه. آیا بایدخواسته‌هامون رو کوچیک‌تر کنیم تا بتونیم راحت بهشون برسیم؟ یا نه؟ شما بزرگترین آرزوتون چیه؟ تا به حال بهش فکر کردید؟

آخرش از همون همکاری که سوال کرده بود پرسیدم لااقل شما بگو آرزوت چیه؟ آرزوی جالبی بود. دلش میخواست در یک زمینه ای اینقدر متبحر باشه که در کشورهای مختلف سیمنار میذاشت و آموزش میداد. مثل این سخنرانان یا دانشمندهای جهانی. منم خندیدم و بهش گفتم: یه روز که سمینار داشتی بین مدعوین یه خانم شاد و پولدار نشسته که یه گربه خوشگل و پشمالو هم بغلش هست. اتفاقی متوجه سمینار شما شده و یکی از سفرهاش رو کنسل کرده و برای برنامه شما اومده. یه ذره دقت کنید می‌شناسیدش و می‌بینید که اونم به آرزوش رسیده.