شیر سرخ عربستان و وزیر شه خوبان، پسر مظهر یزدان، که بُدى صاحب فضل و علم و بیرق و سَیف و حَشم و با رقم و با رمق اندر لقبش ماه بنى هاشم و عباس علمدار و سپه دار و جهانگیر و جهانبخش و دگر نایب و سقا. شه با وفا ابوالفضل، صاحب لوا ابوالفضل، معدن سخا ابوالفضل، نور هل اتى ابوالفضل

 دید کاندر حرم خسرو خوبان  شده بس ناله و افغان و  پر از شیون طفلان  همه شان سینه زنان  نوحه کنان  موى پریشان  دل بریان  سوى عباس شتابان  که عموجان چه شود جرعه آبى برسانى به لب سوختگان کز عطش آتش بگرفته گلومان. شه با وفا ابوالفضل، صاحب لوا ابوالفضل، معدن سخا ابوالفضل، نور هل اتى ابوالفضل و...

 این نوحه رو حتما یادتون میاد. یه زمانی خیلی گل کرده بود. من که عاشقش بودم و از حفظ بودم. وقتی هیاتی میخواست زنجیر سه ضرب بزنه حتما این نوحه رو میخوند. خب میخواستم بگم اینم یکی دیگه از قالب های متنوع و زیبای فارسی است که در قدیم بیشتر مورد توجه بوده و ظرافت های خاصی دارد.

 بحر طویل، به شعری گفته می شود که هر مصراع آن چند سطر است. مصراع ها هم دارای قافیه‌ی پایانی هستند و هم قافیه ی میانی. بحر طویل های مطلوب فارسی زبانان است. بنیان‌گذار این قالب شعری، «طرزی افشار» بوده است. به علت این که تعداد ارکان به اختیار گوینده بوده و در نتیجه مصراعها طولانی می شده است به بحر طویل معروف است.

بحر طویل های اولیه، جنبه ی کاملاً رسمی و جدی و با محتوای مذهبی یا عرفانی داشتند ولی از مشروطیّت به این طرف، با بیانی طنزآمیز، درباره‌ی مسائل اجتماعی، سیاسی و گاهی عاشقانه سروده شده اند.

زنده یاد استاد ابوالقاسم حالت برجسته ترین سراینده ی این گونه اشعار هستند و کتاب ایشان «بحر طویل های هدهد میرزا»، شاخص ترین کتاب در این قالب خاصّ است

 چنین‌ مى‌نماید در مجالس‌ِ سخنوری‌ که‌ در قهوه‌خانه‌ها برگزار مى‌شده‌ است‌، بحر طویل‌ را گاهى‌ مطلق‌ِ «سخن‌» و گوینده‌ یا خوانندة آن‌ را «سخنور» مى‌نامیده‌اند.

 خاستگاه‌: در اینکه‌ بحر طویل‌ از ابداعات‌ ذوقى‌ و ادبى‌ گویندگان‌ صاحب‌ طبع‌ فارسى‌ زبان‌ است‌ و منشأ ایرانى‌ دارد، تردیدی‌ نیست‌ و محققان‌ معاصر، به‌ تصریح‌ یا به‌ تلویح‌، این‌ معنا را مورد تأیید قرار داده‌اند.

 در ذیل نمونه ای بحر طویل حمد و ثنای خداوند و پیامبر و امامان آورده شده است که به کمی تمرین و توجه به قافیه درونی و وزن بندها لازم دارد و برای شروع در یک سخنرانی بسیار مفید می‌باشد:

 شکر و تمجید و ثنا در خور و شایان و سزاوار حکیمی است که فرد واحد است و صمد و حی و توانا و قدیمی است که ذاتش بری از نقص و زوال است و ز هر عیب و ز هرریب منزه و مبراست. بعد سپاس احدی نعت و ثنای نبی مکی ، گهر بحر رسل ، هادی کل، فخر سبل ، نیر افلاک نبوت ، که تحیات و سلام و صلوات متواتر از خدا باد بر آن روح منور.  پس از او هست سزاوار ثنا گوهر بحر شرف آن لولو لالا ، حبل متین ، مهر یقین ، دست خدا آیت کبری علی عالی اعلی که بود ابن عم پاک وصی زکی احمد مرسل، به روان وی و ارواح مهین یازده اولاد گرامش که امامند پس از او بخلایق، صلوات ابدی باد که رهانند ز کفر و ز زضلالت همگان را.   مرحوم میرزاعباس خان حاج بیژن آصف تهرانی (با اندکی تخلیص)

 بحر طویل در دنیای امروز:

این قالب ایرانی در دنیای امروز دستخوش تغییرات شده است و میتوان رگه های امروزی آن را در ترانه های پاپ ایرانی دید. در واقع برخی معتقدند که بحر طویل همان رپ فارسی است. در حال حاضر بسیاری از رپ خوانان موسیقی ایران در تلاش برای نزدیک کردن آهنگ های خود به این سبک موسیقی هستند. متن ترانه های رپ فارسی از جهت شعری شباهت زیادی به بحر طویل دارد گرچه از نظر محتوایی و استفاده از وزنهای عروضی چنین شباهتی ندارد.

بابک رستمی ملقب به تیغه جزو معدود خواننده‌های سبک رپ فارسی است که سعی دارد در ترانه هایش از شیوه بحر طویل بهره می گیرد.



تاريخ : جمعه ۱۸ آذر ۱۳٩٠ | ٤:۱۸ ‎ب.ظ | نویسنده : رویا صفرزاده | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.